Phạt vi phạm hợp đồng là một trong loại chế tài do các bên tự lựa chọn, có ý nghĩa như một biện pháp trừng phạt, răn đe, phòng ngừa vi phạm hợp đồng, nhằm nâng cao ý thức tôn trọng hợp đồng của các bên. Khi soạn điều khoản này, cần phải xem xét đến mối quan hệ, độ tin tưởng lẫn nhau của các bên mà quy định hoặc không quy định về vấn đề phạt vi phạm, tránh trường hợp các bên không thỏa thuận điều khoản phạt vi phạm trong hợp đồng nhưng vẫn áp dụng khi một trong các bên có hành vi vi pham.

Theo quy định Điều 418 Bộ luật dân sự năm 2015 thì phạt vi phạm hợp đồng là loại chế tài do các bên thỏa thuận trong Hợp đồng, theo đó bên vi phạm nghĩa vụ phải nộp một khoản tiền cho bên bị vi phạm.

Phạt vi phạm chỉ có thể xảy ra trong trường hợp các bên đã có thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng. Điều này có nghĩa phạt vi phạm là sự thỏa thuận giữa các bên nên một bên không thể yêu cầu bên kia phải chịu phạt vi phạm nếu các bên không có thỏa thuận trong hợp đồng về vấn đề này.

Mức phạt vi phạm do các bên tự thỏa thuận, trừ trường hợp luật liên quan có quy định khác. Bộ luật dân sự không quy định giới hạn về mức phạt tối đa hay tối thiểu, mà hoàn toàn để cho các bên tham gia quan hệ hợp đồng tự quyết định lựa chọn mức phạt vi phạm. Quy định này thể hiện sự tôn trọng tối đa quyền tự do thỏa thuận của các chủ thể khi tham gia giao kết hợp đồng.

Phạt vi phạm hợp đồng
Phạt vi phạm hợp đồng

Mối quan hệ giữa phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại:

+ Các bên có thể thỏa thuận về việc bên vi phạm nghĩa vụ chỉ phải chịu phạt vi phạm mà không phải bồi thường thiệt hại hoặc vừa phải chịu phạt vi phạm và vừa phải bồi thường thiệt hại.

Nếu các bên trong Hợp đồng thỏa thuận với nhau chỉ chịu phạt vi phạm mà không phải bồi thường thiệt hại thì khi có hành vi vi phạm hợp đồng, bên vi phạm chỉ phải chịu mức phạt vi phạm mà hai bên đã thỏa thuận trước mà không phải bồi thường thiệt hại. Trường hợp nếu hai bên thỏa thuận cả hai chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại thì  khi có hành vi vi phạm hợp đồng xảy ra, bên vi phạm phải thực hiện cả hai chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại.

+ Trường hợp các bên có thỏa thuận về phạt vi phạm nhưng không thỏa thuận về việc vừa phải chịu phạt vi phạm và vừa phải bồi thường thiệt hại thì bên vi phạm nghĩa vụ chỉ phải chịu phạt vi phạm.

Đánh giá bài viết