* Về khái niệm của tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội

Đoạn 1 Điều 16 Bộ luật hình sự 2015 đã định nghĩa như sau: “Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng, tuy không có gì ngăn cản.”

Đây là một quy định được kế thừa từ Bộ luật hình sự trước đây. Căn cứ vào định nghĩa nêu trên, trong một vụ án hình sự, để có thể xác định việc chưa hoàn thành tội phạm có phải là tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội hay không, ta cần xem xét các yếu tố sau:

Thứ nhất, về hành vi mà người phạm tội thực hiện: Trong trường hợp này, người phạm tội đã có hành vi bắt tay vào thực hiện ý định phạm tội nhưng chưa thực hiện được đến cùng. Hành vi mà người đó thực hiện chưa thoả mãn được hết các dấu hiện trong mặt khách quan của cấu thành tội phạm cụ thể mà người đó định phạm. Nói tóm lại, sự chấm dứt việc phạm tội phải xảy ra khi tội phạm chưa hoàn thành. Chính vì thế, một số chuyên gia đã cho rằng điều kiện của sự tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là sự tự ý đó phải xảy ra khi tội phạm đang ở trong giai đoạn chuẩn bị hoặc ở giai đoạn phạm tội chưa đạt đã hoàn thành. Tuy nhiên quan điểm này hiện nay vẫn chưa được xem xét.

Thứ hai, về ý chí của người phạm tội: Việc chấm dứt việc phạm tội này phải xuất phát từ chính ý chí chủ quan của họ chứ không phải là do bất kỳ nguyên nhân khách quan nào bên ngoài tác động vào. Nguyên nhân của việc tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội cũng rất đa dạng, có thể là do họ lo sợ tội phạm bị phát hiện, do lòng thương người,… nên họ không tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội nữa. Tuy nhiên, ta cũng cần lưu ý về yếu tố này, bởi nếu xác định sai, ta sẽ dễ bị nhầm lẫn giữa trường hợp phạm tội chưa đạt và tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội. Hai quy định này khác nhau hoàn toàn và trách nhiệm hình sự trong mỗi trường hợp cũng rất khác nhau.

Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội và trách nhiệm hình sự
Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội và trách nhiệm hình sự

* Về trách nhiệm pháp lý trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội

Theo quy định của BLHS từ trước đến nay thì người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội sẽ được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm. Quy định này của pháp luật hình sự đã thể hiện được tính nhân đạo của pháp luật. Nó cho phép một người đã có ý định phạm tội, đã có hành vi chuẩn bị hoặc bắt tay vào việc thực hiện tội phạm nhưng đã tự nguyện nửa chừng chấm dứt việc phạm tội được hưởng khoan hồng. Không những thế, quy định miễn trách nhiệm hình sự này cũng là một trong những biện pháp góp phần ngăn chặn những hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Nó đưa ra cơ hội thứ hai cho những người đã có ý định phạm tội, đã có hành vi chuẩn bị hoặc bắt tay vào việc thực hiện tội phạm. Họ có quyền lựa chọn hoặc là tiếp tục thực hiện tội phạm đến cùng thì có thể sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự; hoặc là tự mình chấm dứt việc phạm tội thì sẽ được hưởng lượng khoan hồng.

Tuy nhiên, nếu hành vi thực tế  đã thực hiện của người đó có đủ yếu tố cấu thành của một tội khác, thì người đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này. Ví dụ như: anh A chuẩn bị dao để giết người. Sau khi chuẩn bị mọi thứ, anh lao tới  nhà anh B và nấp vào bụi cây sau nhà. Khi anh B trở về, anh A lao ra. Sau một hồi vật lộn, anh A thay đổi và không muốn giết anh B nữa. Nhưng anh B đã bị A đâm vào tay trái. Trường hợp như nêu trên, anh A đã tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội giết người. Nhưng do các hành vi của anh đã đủ điều kiện cấu thành tội cố ý gây thương tích nên A sẽ được miễn TNHS về tội giết người định phạm nhưng anh lại phải chịu trách nhiệm về tội cố ý gây thương tích.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào chưa rõ cần hỗ trợ, Quý khách hàng vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến 24/7 số: 1900.6590 để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.

Trân trọng!

Đánh giá bài viết